Obiektywna i subiektywna przewidywalność skutku – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2025 r., I KK 410/24
Streszczenie w języku polskim
Tekst stanowi krytyczny komentarz do wyroku Sądu Najwyższego dotyczącego granic odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie. Zdaniem autora w komentowanym orzeczeniu błędnie utożsamiono obiektywną przewidywalność skutku z jego normatywnym przypisaniem, pomijając konieczność weryfikacji typowości przebiegu przyczynowego. Autor, odwołując się do różnicy między osobowym wzorcem normatywnym a rekonstrukcyjnym, kwestionuje posłużenie się przez Sąd Najwyższy wzorcem „dobrej pielęgniarki” jako wyłączną podstawą stwierdzenia przewidywalności. Choć zachowanie oskarżonej stanowiło naruszenie reguł postępowania z dobrem, skutek (w postaci wyskoczenia pacjenta z jadącej karetki i jego śmierci pod kołami innego pojazdu) był skrajnie nietypowy i jeśli nie obiektywnie nieprzewidywalny, to w każdym razie subiektywnie nieprzewidziany w sposób niezawiniony. Krytyce poddano ekspansywne zastosowanie wzorca normatywnego oraz zaniechanie weryfikacji typowości ciągu przyczynowego prowadzącego do skutku.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Literatura
Bielski M., Kryteria obiektywnego przypisania skutku na tle współczesnej polskiej dogmatyki prawa karnego [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel, t. 2, Warszawa 2012.
Buchała K., Prawo karne materialne, Warszawa 1980.
Budyn-Kulik M., Nieumyślność jako brak zamiaru popełnienia czynu zabronionego a pozytywnie ujęte przesłanki subiektywnego przypisania z perspektywy prawnokarnej i psychologicznej [w:] Obiektywne oraz subiektywne przypisanie odpowiedzialności karnej, red. J. Giezek, P. Kardas, Warszawa 2016.
Giezek J., Lipiński K., Komentarz do art. 9 [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021.
Kardas P., O możliwości przewidywania popełnienia czynu zabronionego jako warunku nieświadomej nieumyślności, „Prawo w Działaniu” 2025, vol. 63. https://doi.org/10.32041/pwd.6302
Kochanowski J., Subiektywne granice sprawstwa i odpowiedzialności karnej, Warszawa 1985.
Król-Bogumilska M., „Formy winy” w prawie karnym w świetle psychologii, Warszawa 1991.
Królikowski M., Komentarz do art. 9 [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, t. 1, Warszawa 2021.
Lachowski J., Nieumyślność a brak zamiaru w prawie karnym – uwagi de lege ferenda [w:] Obiektywne oraz subiektywne przypisanie odpowiedzialności karnej, red. J. Giezek, P. Kardas, Warszawa 2016.
Lipiński K., Wzorce osobowe w prawie karnym, Warszawa 2020.
Majewski J., Koncepcje obiektywnej przypisywalności skutku – żywotność i znaczenie we współczesnej polskiej nauce prawa karnego oraz wpływ na praktykę wymiaru sprawiedliwości w Polsce [w:] Obiektywne oraz subiektywne przypisanie odpowiedzialności karnej, red. J. Giezek, P. Kardas, Warszawa 2016.
Majewski J., Nieumyślność a brak umyślności [w:] Nieumyślność, red. J. Majewski, Toruń 2012.
Majewski J., Prawnokarne przypisanie skutku przy zaniechaniu, Kraków 1997.
Rodzynkiewicz M., Modelowanie pojęć w prawie karnym, Kraków 1998.
Tarapata S., Obiektywna czy subiektywna przewidywalność? Głos w sprawie sporu dotyczącego nieświadomej nieumyślności, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2015, nr 1.
Tarapata S., Przypisanie sprawstwa skutku w sensie dynamicznym w polskim prawie karnym, Kraków 2019.
Wolter W., O tzw. przyczynowości zaniechania, „Państwo i Prawo” 1954, z. 10–11.
Wróbel W., Wina i zawinienie a strona podmiotowa czynu zabronionego, czyli o potrzebie posługiwania się w prawie karnym pojęciem winy umyślnej i winy nieumyślnej [w:] Przestępstwo – kara – polityka kryminalna. Problemy tworzenia i funkcjonowania prawa. Księga jubileuszowa z okazji 70. rocznicy urodzin Profesora Tomasza Kaczmarka, red. J. Giezek, Kraków 2006.
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2014.
Zoll A., Komentarz do art. 9 [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. 1: Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Zoll A., Odpowiedzialność karna lekarza za niepowodzenie w leczeniu, Warszawa 1988.
Akty prawne
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2025, poz. 383, ze zm.).
Orzecznictwo
Wyrok SN z dnia 30 sierpnia 2011 r., IV KK 187/11, LEX nr 950442.
Postanowienie SN z dnia 15 lutego 2012 r., II KK 193/11, LEX nr 1212351.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/glosa.2026.1.57-64
Data publikacji: 2026-03-09 09:17:30
Data złożenia artykułu: 2025-07-20 23:57:02
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Glosa. Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.