Różnice w wykorzystaniu sztucznej inteligencji między czeskimi a polskimi uczniami: Studium porównawcze podejść, postaw i doświadczeń

Lucie Zormanová, Šárka Čípová

Streszczenie w języku polskim


Wprowadzenie: Rosnąca obecność sztucznej inteligencji (AI) w edukacji i życiu codziennym stwarza nowe możliwości i wyzwania dla uczniów. Mimo rosnącego zainteresowania, niewiele wiadomo o tym, jak uczniowie klas 5–8 w Polsce oraz klas 6–9 w Czechach i uczniowie szkół średnich korzystają z AI w nauce i w życiu osobistym. Niniejsze badanie wypełnia tę lukę, analizując zakres, cele i postrzeganie korzystania z AI wśród czeskich i polskich uczniów, podkreślając różnice międzykrajowe oraz potrzebę strategii edukacyjnych wspierających etyczne i skuteczne wykorzystanie AI.

Cel badań: Celem tego badania ilościowego było porównanie, jak uczniowie klas 5–8 w Polsce, klas 6–9 w Czechach oraz szkół średnich (w wieku od 11 do 19 lat) korzystają z AI zarówno w kontekście akademickim, jak i osobistym.

Metoda: Badanie przeprowadzono w maju i czerwcu 2025 roku za pomocą ankiety, w której wzięło udział 335 respondentów (171 z Czech i 164 z Polski).

Wyniki: Czescy uczniowie korzystali z AI częściej i intensywniej w celach edukacyjnych niż ich polscy rówieśnicy. Istotne różnice zaobserwowano w częstotliwości użytkowania, celach korzystania, dzieleniu się wynikami generowanymi przez AI z rówieśnikami, odczuwaniu poczucia winy przy używaniu AI w nauce oraz postrzeganiu AI jako narzędzia wspierającego edukację. Polscy uczniowie byli bardziej ostrożni, korzystając z AI tylko wtedy, gdy było to konieczne. Testy chi-kwadrat potwierdziły kilka statystycznie istotnych różnic między grupami.

Wnioski: Wyniki podkreślają znaczenie systematycznej integracji AI do programów nauczania oraz konieczność zwracania uwagi na etyczne korzystanie z AI, rozwijanie myślenia krytycznego i zwiększanie świadomości dotyczącej sztucznej inteligencji w obu krajach.


Słowa kluczowe


sztuczna inteligencja, uczniowie, Czechy, Polska, edukacja, badanie porównawcze

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Belghith, Y., Mahdavi Goloujeh, A., Magerko, B., Long, D., McKlin, T., & Roberts, J. (2024). Testing, socializing, exploring: Characterizing middle schoolers’ approaches to and conceptions of ChatGPT. In Proceedings of the CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1–17). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3613904.3642332

Coppin, B. (2025). The potential of AI in education: Personalizing learning. International Journal of Artificial Intelligence for Science (IJAI4S), 1(2). https://doi.org/10.63619/ijai4s.v1i2.00

Evropská komise. (2022). Etické pokyny pro využívání umělé inteligence a dat ve výuce a vzdělávání pro pedagogy [Ethical guidelines for the use of artificial intelligence and data in teaching and education for educators]. Úřad pro publikace Evropské unie. https://doi.org/10.2766/355

Firdaus, M. F., Wibawa, J. N., & Rahman, F. F. (2023). Utilization of GPT-4 to improve education quality through personalized learning for Generation Z in Indonesia. IT for Society, 8(1), 6–14.

Glushkova, T., & Malinova, A. (2024). Application of AI technologies in STEAM school education. International Journal of Research in E-learning, 10(1), 1–20. https://doi.org/10.31261/IJREL.2024.10.1.01

Kopecký, K., Szotkowski, R., Voráč, D., Krejčí, V., & Dobešová, P. (2023). České školy a umělá inteligence – výzkumná zpráva [Czech schools and artificial intelligence – research report]. Pedagogická fakulta Univerzity Palackého v Olomouci, Centrum prevence rizikové virtuální komunikace.

Mhlanga, D. (2022). Human-centered artificial intelligence: The superlative approach to achieve sustainable development goals in the fourth industrial revolution. Sustainability, 14(13), 7804. https://doi.org/10.3390/su14137804

Noskova, T., Smyrnova Trybulska, E., Morze, N., Hug, T., Glushkova, T., & Gurba, K. (2021). New technologies in personalization of STEM and STEAM education – International context. International Journal of Continuing Engineering Education and Life-Long Learning, 1(1), 591-615.https://doi.org/10.1504/ijceell.2022.10037158

Národní pedagogický institut (NPI). (2023). Revize RVP EDU.CZ: Doporučení pro využívání umělé inteligence na základních a středních školách [Revision of RVP EDU.CZ: Recommendations for the use of artificial intelligence in primary and secondary schools]. https://revize.edu.cz/ke-stazeni#ai

Oprea, M. (2021). Integration of artificial intelligence in STEM education through IoT projects based on machine learning. eLearning and Software for Education Conference, 2, 211–221. https://doi.org/10.12753/2066-026X-21-096

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). (2023). System rad ds. kompetencji: Rynek pracy, edukacja, kompetencje: Wykorzystanie sztucznej inteligencji w edukacji [System of sectoral skills councils: Labour market, education, competences: Use of artificial intelligence in education].

https://www.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/Wykorzystanie-sztucznej-inteligencji-w-edukacji.pdf

Pikkarainen, A., & Tihinen, M. (2023). Education as a promoter of digital transformation in the manufacturing industry. In C. Kahraman & E. Haktanır (Eds.), Intelligent systems in digital transformation (Lecture Notes in Networks and Systems, Vol. 549, pp. 179-190). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-16598-6_8

Przybyła-Kasperek, M., Smyrnova-Trybulska, E., & Kommers, P. (2023). Factors enhancing students’ views on artificial intelligence. International Journal of Research in E-learning, 9(2), 1–42. https://doi.org/10.31261/IJREL.2023.9.2.03

Ramírez, M. R. (2021). Digital transformation in the universities: Process in the time of COVID-19 [Article@Transformación digital en las universidades: Proceso en épocas de COVID-19]. RISTI - Revista Iberica de Sistemas e Tecnologias de Informacao, 2021(E42), 573–582.

Rrustemaj, M. (2025). Artificial intelligence (AI) in education. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 9(5), 867–876. https://doi.org/10.47772/IJRISS.2025.90500071

Skop, K., & Frania, M. (2024). AI for everyone? Disposition towards the use of GPT Chat among secondary school adolescents. The New Educational Review, 77(3), 22–34. https://doi.org/10.15804/tner.2024.77.3.02

Yu, H., & Nazir, S. (2021). Role of 5G and artificial intelligence for research and transformation of English situational teaching in higher studies. Mobile Information Systems, Article 3773414. https://doi.org/10.1155/2021/3773414

Ziatdinov, R., & Cilliers, J. (2022). Generation Alpha: Understanding the next cohort of university students. European Journal of Contemporary Education, 10(3), 783–789. https://doi.org/10.48550/arXiv.2202.01422

Zormanová, L., & Vavříková, H. (2025). Attitudes of Czech and Polish teachers towards the use of artificial intelligence in schools. International Journal of Research in E-learning, 11(1), 1–23. https://doi.org/10.31261/IJREL.2025.11.1.02




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.1.123-143
Data publikacji: 2026-03-16 10:05:48
Data złożenia artykułu: 2025-08-29 18:32:53


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 0

Wskaźniki





Prawa autorskie (c) 2026 Lucie Zormanova, Šárka Čípová

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.