Wyślij tekst przez e-mail 
Ukryj
Pokaż wszystkie
Skala Centralności Zdarzenia (SCZ): Psychometryczne właściwości w grupie dorosłych osób z uszkodzeniem rdzenia kręgowego
Streszczenie w języku polskim
Wprowadzenie: Traumatyczne wydarzenia mogą stać się centralnym elementem tożsamości jednostki oraz narracji jej życia. Skala Centralności Zdarzenia (SCZ), opracowana przez Berntsen i Rubina (2006), jest szeroko stosowanym narzędziem do oceny tego zjawiska.
Cel badania: Ocena właściwości psychometrycznych polskiej wersji Skali Centralności Zdarzenia w grupie osób z urazem rdzenia kręgowego.
Metoda: Analizie poddano dwie wersje skali: oryginalną SCZ-20, obejmującą trzy podskale oraz skróconą SCZ-7, która dostarcza ogólnego wskaźnika centralności zdarzenia. Badanie obejmowało ocenę struktury czynnikowej, rzetelności oraz trafności narzędzia, z wykorzystaniem analizy czynnikowej eksploracyjnej i konfirmacyjnej, a także współczynników rzetelności oraz korelacji.
Wyniki: Uzyskane wyniki wskazują, że jedynie polska wersja SCZ-7 charakteryzuje się satysfakcjonującymi wskaźnikami psychometrycznymi. Skrócona wersja SCZ wykazała jednowymiarową strukturę, wysoką spójność wewnętrzną (α Cronbacha = .87) oraz potwierdzoną trafność.
Wnioski: Polska wersja SCZ-7 jest rzetelnym i trafnym narzędziem do pomiaru centralności traumatycznego zdarzenia u osób z urazem rdzenia kręgowego, podczas gdy SCZ-20 nie spełniła wymogów psychometrycznych w tej próbie.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Azadfar, Z., Khosravi, Z., Bijari, A. F., & Abdollahi, A. (2021). The Persian version of the Centrality of Event Scale (CES): Assessment of validity and reliability among Iranian university students. Brain and Behavior, 12(1), e32448. https://doi.org/10.1002/brb3.2448
Barton, S., Boals, A., & Knowles, L. (2013). Thinking about trauma: The unique contributions of event centrality and posttraumatic cognitions in predicting PTSD and posttraumatic growth. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 22(8), 936–954. https://doi.org/10.1002/jts.21863
Berntsen, D., & Rubin, D. C. (2006). The centrality of event scale: A measure of integrating a trauma into one’s identity and its relation to post-traumatic stress disorder symptoms. Behaviour Research and Therapy, 44(2), 219–231. https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.01.009
Berntsen, D., & Rubin, D. C. (2007). When a trauma becomes a key to identity: Enhanced integration of trauma memories predicts posttraumatic stress disorder symptoms. Applied Cognitive Psychology, 21(4), 417–431. https://doi.org/10.1002/acp.1290
Bishop, M. (2005). Quality of life and psychosocial adaptation to chronic illness and disability: Preliminary analysis of a conceptual and theoretical synthesis. Rehabilitation Counseling Bulletin, 48(4), 219–231. https://doi.org/10.1177/00343552050480040301
Boals, A., & Ruggero, C. (2016). Event centrality prospectively predicts PTSD symptoms. Anxiety, Stress & Coping: An International Journal, 29(5), 533–541. https://doi.org/10.1080/10615806.2015.1080822
Boals, A., Steward, J. M., & Schuettler, D. (2010). Advancing our understanding of posttraumatic growth by considering event centrality. Journal of Loss and Trauma, 15(6), 518–533. https://doi.org/10.1080/15325024.2010.519271
Boals, A., Trost, Z., Berntsen, D., Nowlin, L., Wheelis, T., & Monden, K. R. (2017). Event centrality as a unique predictor of posttraumatic stress symptoms and perceived disability following spinal cord injury. Spinal Cord, 55(10), 1023–1027. https://doi.org/10.1038/sc.2017.57
Byra S., & Gabryś A. (2025). Rola centralności zdarzenia i przekonań o świecie w ocenie własnej niepełnosprawności u osób z trwałymi uszkodzeniami narządu ruchu. Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 1, 78-91. https://doi.org/10.5604/ 01.3001.0055.1968
Byra, S. (2017a). Appraisal of DisAbility Primary and Secondary Scale – R.E. Dean, P. Kennedy – polska adaptacja. Przegląd Badań Edukacyjnych, 27, 1–47.
Byra, S. (2017b). Wielowymiarowa Skala Akceptacji Utraty Sprawności (WSAUS) – polska adaptacja Multidimensional Acceptance of Loss Scale Jamesa M. Ferrina, Fonga Chana, Julie Chronister i Chung-Yi Chiu. Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, 1(35), 29–50. https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.0973
Byra, S., & Gabryś, A. (2023). Coping strategies of women with long-term spinal cord injury: The role of beliefs about the world, self-efficacy, and disability. Rehabilitation Counseling Bulletin, 66(2), 136–148. https://doi.org/10.1177/00343552211063649
Byra, S., & Kirenko, J. (2016). Kwestionariusz Reakcji Przystosowawczych (KRP) – polska adaptacja Reactions to Impairment and Disability Inventory (RIDI) H. Livneha i R.F. Antonaka. Studia Edukacyjne, 40, 229-260. https://doi.org/10.14746/se.2016.40.14
Galán, S., Castarlenas, E., Racine, M., Sánchez‐Rodríguez, E., Tomé‐Pires, C., Jensen, M. P., & Miró, J. (2017). Factor structure, internal consistency and criterion validity of the full‐form and short‐form versions of the centrality of events scale in young people. Applied Cognitive Psychology, 31(6), 662–667. https://doi.org/10.1002/acp.3369
Gauer, G., Ávila de Souza, J., Madsen da Silveira, A., & Nogueira Sediyama, C. Y. (2013). Stressful events in autobiographical memory processing: Brazilian version of the Centrality of Event Scale. Psicologia: Reflexão e Crítica, 26 (1), 98-105. doi.org/10.1590/S0102-79722013000100011
Gehrt, T. B., Berntsen, D., Hoyle, R. H., & Rubin, D. C. (2018). Psychological and clinical correlates of the Centrality of Event Scale: A systematic review. Clinical Psychology Review, 65, 57–80. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2018.07.006
Ionio, C., Mascheroni, E., & Di Blasio, P. (2018). The Centrality of Events Scale for Italian adolescents: Integrating traumatic experience into one’s identity and its relation to posttraumatic stress disorder symptomatology. Europe’s Journal of Psychology, 14(2), 359-372. https://doi.org/10.5964/ejop.v14i2.1465
Janoff-Bulman, R. (1999). Assumptive worlds and the stress of traumatic events: Applications of the schema construct. In W. Yule (Ed.), Post-traumatic stress disorders: Concepts and therapy (pp. 115–130). John Wiley & Sons Ltd.
Jørgensen, V. S., Iwarsson, S., & Lexell, J. (2016). Secondary health conditions, activity limitations, and life satisfaction in older adults with long-term spinal cord injury. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 97(10), 1687–1695. https://doi.org/10.1016/j.pmrj.2016.09.004
Pollock, K., Dorstyn, D., Butt, L., & Prentice, S. (2017). Posttraumatic stress following spinal cord injury: A systematic review of risk and vulnerability factors. Spinal Cord, 55(9), 800–811. https://doi.org/10.1038/sc.2017.45
Steinberg, M. H., Bellet, B. W., McNally, R. J., & Boals, A. (2021). Resolving the paradox of posttraumatic growth and event centrality in trauma survivors. Journal of Traumatic Stress, 35(2), 434–445. https://doi.org/10.1002/jts.22754
Stevens, S. K., Timmer‐Murillo, S. C., Tomas, C. W., Boals, A., Larson, C. L., deRoon‐Cassini, T., & Larsen, S. E. (2022). Event centrality and posttraumatic stress symptoms after traumatic injury: A longitudinal investigation. Journal of Traumatic Stress, 35(6), 1734–1743. https://doi.org/10.1002/jts.22877
Uzer, T., Beşiroğlu, L., & Karakılıç, M. (2020). Event centrality, transitional impact and symptoms of posttraumatic stress in a clinical sample. Anxiety, Stress, & Coping, 33(1), 75–88 https://doi.org/10.1080/10615806.2019.1695252
Vagos, P., Ribeiro da Silva, D., Brazão, N., & Rijo, D. (2016). The Centrality of Events Scale in Portuguese adolescents: validity evidence based on internal structure and on relations to other variables. Assessment, 25(4), 527–538. https://doi.org/10.1177/1073191116651137
Vermeulen, M., Gandhi, A., Van Den Eede, F., Raes, F., & Krans, J. (2024). Event centrality in social anxiety disorder and major depressive disorder: The role of negative self-beliefs. Memory, 32(5), 528–539. https://doi.org/10.1080/09658211.2024.2341706
Wamser-Nanney, R. (2019). Event centrality: Factor structure and links to posttraumatic stress disorder symptom clusters. Journal of Traumatic Stress, 32(4), 516–525. https://doi.org/10.1002/jts.22413
Warmann, J., Wike, A., Finley, S., Marcus, K., Ticknor, J., Wheelis, T., Nowlin, L., Monden, K., Trost, Z., & Boals, A. (2016). The impact of event centrality on pain intensity and perceived disability among individuals with spinal cord injury. The Journal of Pain, 17(4), S20. https://doi.org/10.1016/j.jpain.2016.01.474
Willcott-Benoit, J., & Cummings, J. A. (2024). Vicarious growth, traumatization, and event centrality in loved ones indirectly exposed to trauma: A review. Trauma, Violence, & Abuse, 25(5), 3643-3661 https://doi.org/10.1177/15248380241255736
Załuski, M., & Gajdosz, R. (2012). Skala Założeń Wobec Świata — polska adaptacja i analiza walidacyjna World Assumptions Scale. Psychoterapia, 3(162), 17-31.
Zaragoza Scherman, A., Salgado, S., Shao, Z., & Berntsen, D. (2020). Younger adults report more distress and less well‐being: A cross‐cultural study of event centrality, depression, post‐traumatic stress disorder and life satisfaction. Applied Cognitive Psychology, 34(5), 1180–1196. https://doi.org/10.1002/acp.3707
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.1.165-183
Data publikacji: 2026-03-16 10:06:06
Data złożenia artykułu: 2025-11-28 14:32:34
Statystyki
Wskaźniki
Prawa autorskie (c) 2026 Stanisława Byra, Agnieszka Gabryś
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.