Developing critical thinking through the use of non-standard text-based tasks in mathematics education for third-grade primary school students
Abstract
Introduction: In a rapidly changing world, where children are faced with an overload of information from an early age, developing critical thinking is becoming a key task for education. This applies not only to young people but also to early school education, where critical thinking can be developed in various teaching areas, including mathematics education.
Research Aim: The study aimed to examine how the use of non-standard text tasks develops selected components of critical thinking in third-grade primary school pupils. The study focused on such elements of critical thinking as analysis, synthesis, reasoning, evaluation and problem solving.
Method: The study consisted of a pedagogical experiment in a pre-test – intervention – post-test format, involving 73 pupils from three third-grade primary school classes. An original diagnostic test containing six text tasks (two standard and four non-standard) was used, completed twice: before and after a series of ten mathematics lessons focused on solving unusual text tasks.
Results: After the experiment, a clear improvement in the pupils' skills was observed. They were much better at solving non-standard tasks – they more often noticed missing, redundant, or contradictory data and responded appropriately to such problems. The quality of solutions to standard tasks also improved, and key components of critical thinking were developed.
Conclusions: The results confirm effectiveness of non-standard text tasks as a tool for developing critical thinking in early school education. Introducing such tasks into mathematics classes not only allows pupils to better understand the problem contained in the task, but also enables them to improve their logical thinking skills.
Keywords
Full Text:
PDFReferences
Babbie, E. (2004). Badania społeczne w praktyce. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ceglińska, B. (2015). Zadania tekstowe niestandardowe w matematycznej edukacji wczesnoszkolnej. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 34(2), 123-138. https://doi.org/10.17951/lrp.2015.34.2.123
CKE. (2014). Raport ogólnopolskiego badania umiejętności trzecioklasistów OBUT 2014 (matematyka). Centralna Komisja Egzaminacyjna.
Czaja-Chudyba, I. (2020). Myślenie krytyczne w edukacji. Metodyka kształcenia w szkole podstawowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Czaja-Chudyba, I. (2013). Myślenie krytyczne w kontekstach edukacji wczesnoszkolnej. Uwarunkowania nieobecności. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Dąbrowski, M. (2013). (Za) trudne, bo trzeba myśleć? O efektach nauczania matematyki na I etapie kształcenia. Instytut Badań Edukacyjnych.
Filipiak, E. (2015). Możliwości rozwijania myślenia teoretycznego u dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Podejście Lwa S. Wygotskiego. Studia Pedagogiczne, 68, 177-190.
Gleichgewicht, B. (1988). Arytmetyczne zadania tekstowe dla nauczycieli klas 1-4. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Grabowski, A. (2021). Badanie umiejętności logicznego i krytycznego myślenia studentów wczesnej edukacji. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 16, 2(60), 135-148. https://doi.org/10.35765/eetp.2021.1660.10
Instytut Badań Edukacyjnych. (2015). Diagnoza kompetencji uczniów klas trzecich szkoły podstawowej. https://eduentuzjasci.pl/publikacje-ee-lista/raporty/258-raport-z-badania/ibe-ee-raport-k3-mat/1269-ibe-ee-raport-k3-mat.html
Kalinowska, A. (2010). Matematyczne zadania problemowe w klasach początkowych – między wiedzą osobistą a jej formalizacją. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Kalinowska – Iżykowska A. (2020). Konstruktywistyczna dydaktyka w edukacji matematycznej. Problemy Wczesnej Edukacji, 51(4), 114-125. https://doi.org/10.26881/pwe.2020.51.09
Klus-Stańska, D., & Nowicka, M. (2014). Sensy i bezsensy edukacji wczesnoszkolnej. Harmonia Universalis.
Klus-Stańska, D. (2018). Paradygmaty matematyki. Myśleć teorią o praktyce. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Karpiński, M., Nowakowska, A., Orzechowska, M., Sosulska, D., & Zambrowska M. (2014). Raport z ogólnopolskiego badania umiejętności trzecioklasistów OBUT-m 2014. IBE. https://www.ibe.edu.pl/images/publikacje/Raport_OBUT.pdf
Łobocki, M. (2003). Minimum wiedzy o eksperymencie pedagogicznym. Annales Universitatis Mariae Curie – Skłodowska. Sectio J., 16, 19-30.
Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., & Hooper, M. (2016). TIMSS 2015 international results in mathematics. TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College. https://timssandpirls.bc.edu/timss2015/international-results/wp-content/uploads/filebase/full%20pdfs/T15-International-Results-in-Mathematics.pdf
Nawolska, B., & Rutka-Gliksman, N. (2019). Krytyczne myślenie (nie)dostępne uczniom edukacji wczesnoszkolnej? Problemy Opiekuńczo – Wychowawcze, 580(5), 33-49. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.3191
Nawolska, B., & Żądło-Treder, J. (2017). (Bez)krytyczne myślenie (nie)potrzebne nauczycielowi wczesnej edukacji. Humanum, 25(2), 173-182.
Nawolska, B., & Żądło, J. (2010). Błąd w edukacji matematycznej. In K. Gąsiorek, & Z. Nowak (Eds.), Tworzenie obrazu świata u dzieci w młodszym wieku szkolnym. Szanse i bariery (pp. 78-94). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Nawolska, B., & Żądło-Treder, J. (2020). Rozwiązywa(nie) zadań tekstowych – stare wyzwania i nowe potrzeby edukacji wczesnoszkolnej. Studia Edukacyjne, 58, 213-232. https://doi.org/10.14746/se.2020.58.11
Nawolska, B. (2021). Nietypowe zadania tekstowe a rozwijanie krytycznego myślenia uczniów edukacji wczesnoszkolnej. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 16, 3(61), 43-56. https://doi.org/10.35765/eetp.2021.1661.03
Piaget, J. (1966). Studia z psychologii dziecka. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Wygotski, L. S. (1989). Myślenie i mowa. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.1.89-106
Date of publication: 2026-03-16 10:05:39
Date of submission: 2025-06-29 17:54:26
Statistics
Indicators
Copyright (c) 2026 Joanna Renata Żądło-Treder, Beata Wróbel

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.