Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail Reforma konstytucyjna w Kazachstanie w okresie prezydentury Kasym-Żomarta Tokajewa
Streszczenie w języku polskim
Przedmiotem opracowania jest reforma konstytucyjna w Kazachstanie w okresie prezydentury Kasym-Żomarta Tokajewa. Reforma ta wpisuje się w podjętą przez Tokajewa liberalizację systemu autorytarnego państwa. Analizie poddano ustawę o wniesieniu zmian i uzupełnień do Konstytucji Republiki Kazachstanu, przyjętą w drodze referendum 5 czerwca 2022 r. Wśród wprowadzonych na mocy ustawy zmian wskazano przede wszystkim na ograniczenie sprawowania urzędu przez Prezydenta Kazachstanu do jednej siedmioletniej kadencji, wzmocnienie roli Parlamentu, ustanowienie Sądu Konstytucyjnego, możliwość wnoszenia skargi konstytucyjnej, zmianę ordynacji wyborczej w wyborach parlamentarnych oraz zwiększenie samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. W konkluzji stwierdzono, że reforma konstytucyjna w Kazachstanie nie doprowadziła do zapowiadanej przez obóz prezydencki zmiany systemu rządów z superprezydenckiego na prezydencki, lecz wzmocniła poziom ochrony praw i wolności jednostki w tym państwie. Artykuł ma charakter nowatorski ze względu na zakres temporalny poruszonej w nim materii.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
LITERATURE
Antoszewski A., Herbut R., Systemy polityczne współczesnego świata, Gdańsk 2001.
Bayniyazov B., Konstitutsionnyy Sovet Respubliki Kazakhstan: teoretiko-pravovoy analiz, “Vestnik Kazakhstansko-Amerikanskogo svobodnogo universiteta” 2011, no. 4.
Bisztyga A., Pozycja ustrojowa, organizacja i kompetencje Rady Konstytucyjnej Republiki Kazachstanu, “Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2014, no. 2. DOI: https://doi.org/10.15804/ppk.2014.02.03
Bodio T., Mołdawa T., Konstytucje państw Azji Centralnej. Tradycje i współczesność, Warszawa 2007.
Borisov N.A., Prezidentstvo na postsovetskom prostranstve. Protsessy genezisa i transformatsii, Moscow 2018.
Chebotarev A., Kazakhstan – 2020: bor’ba s koronavirusom i novyye reformy. Analiticheskiy doklad, Nur-Sultan 2021.
Dziemidok-Olszewska B., Instytucja prezydenta w państwach Europy Środkowej i Wschodniej, Lublin 2003.
Górecki W., Pierestrojka Tokajewa. Kazachstan wobec wyzwań wewnętrznych i zewnętrznych, “Komentarze Ośrodka Studiów Wschodnich” 2022, no. 456.
Marszewski M., Strachota K., Kazachstan: kontrolowana sukcesja, “Analizy Ośrodka Studiów Wschodnich”, 20.3.2019.
Popławski M., Wzmocnienie Tokajewa: wybory parlamentarne w Kazachstanie, “Analizy Ośrodka Studiów Wschodnich”, 30.3.2023.
Strachota K., Eskalacja protestów w Kazachstanie, “Analizy Ośrodka Studiów Wschodnich”, 5.1.2022.
Szukalski J., Dwa lata prezydentury Kasym-Żomarta Tokajewa. Kontynuacja i reformy, [in:] Kazachstan – 2021. Sytuacja wewnętrzna i pozycja międzynarodowa Republiki Kazachstanu w 30. roku niepodległości, ed. W. Sokołowski, Warszawa 2021.
Szukalski J., Instytucja Pełnomocnego Rzecznika ds. Praw Człowieka w Kazachstanie w ujęciu normatywnym, [w:] Z prawem ustrojowym porównawczym przez ponad półwiecze. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Marianowi Grzybowskiemu z okazji 55-lecia pracy naukowej, eds. B. Przywora, A. Rogacka-Łukasik, K. Skotnicki, Częstochowa 2022.
Szymanek J., Konstytucyjne wyznaczniki pozycji ustrojowej parlamentu w przestrzeni poradzieckiej: casus Azji Centralnej, “Studia Prawnicze” 2008, no. 2. DOI: https://doi.org/10.37232/sp.2008.2.1
Udarcev C.F., Konstitucionnaya reforma 2022 goda v Kazahstane: korrektipovka modeli gosudarstva, ukreplenie pravozashchitnyh mehanizmov posle massovyh besporyadkov vystuplenij nachala goda, “Gosudarstvenno-pravovye issledovaniya” 2022, no. 5.
ONLINE SOURCES
Abayeva A., Kak korruptsiya unichtozhayet sudebnuyu sistemu Kazakhstana, https://adyrna.kz/ru/post/131919 (access: 21.10.2023).
Akkuly S.-H., Do vyborov Nazarbayev obeshchal nezavisimost’ sudov, a posle vyborov – lish’ ikh effektivnost’, https://rus.azattyq.org/a/court_independence_kazakhstan_/9502248.html (access: 21.10.2023).
Beloborodov A., Kompleksnyye reformy. V Kazakhstane sovershenstvuyetsya zakon o vyborakh, https://aif.ru/politics/world/kompleksnye_reformy_v_kazahstane_sovershenstvuetsya_zakon_o_vyborah (access: 13.10.2023).
Central Election Commission of the Republic of Kazakhstan, Ob itogakh golosovaniya na respublikanskom referendume 5 iyunya 2022 goda, https://www.election.gov.kz/rus/news/acts/index.php?ID=7120 (access: 19.10.2023).
Chebotaryov A., Konstitucionnaya reforma-2022: ot anonsa k realizacii, http://www.alternativakz.com/index.php?nid=468 (access: 6.5.2026).
Dovgolenko A., Vpechatlyayushchiy tranzit. Itogi pervogo goda reform v Kazakhstane, https://www.ng.ru/cis/2020-06-05/100_121205062020.html (access: 12.10.2023).
Mikhaylov V., „Tokayev i Nazarbayev – lyudi odnoy komandy”. Mozhno li govorit’o „yarostnoy bor’be” dvukh liderov i chto seychas proiskhodit v Kazakhstane, https://www.currenttime.tv/a/tokaev-i-nazarbaev-lyudi-odnoy-komandy-mozhno-li-govorit-o-yarostnoy-borbe-dvuh-liderov-i-chto-seychas-proishodit-v-kazahstane/31659583.html (access: 17.10.2023).
Nurseitova T., Prezidentskie reformy i budushchee politicheskoj sistemy Kazahstana – ehkspertnoe mnenie, https://www.zakon.kz/stati/6014798-prezidentskie-reformy-i-budushchee-politicheskoi-sistemy-kazakhstana-ekspertnoe-mnenie.html (access: 6.5.2026).
Olędzki J., Styczniowa rebelia. Wydarzenia w Kazachstanie i reakcja na nie Rosji, Chin i państw Azji Centralnej, https://instytutboyma.org/pl/styczniowa-rebelia-wydarzenia-w-kazachstanie-i-reakcja-na-nie-rosji-chin-i-panstw-azji-centralnej (access: 16.10.2023).
OSCE, Kazakhstan’s Early Presidential Election Lacked Competitiveness and, While Efficiently Prepared, Underlined Need for Further Reforms, Observers Say, https://www.osce.org/odihr/elections/531812 (access: 25.10.2023).
OSCE/ODIHR, Kazakhstan, Referendum, 5 June 2022: Final Report, 6.10.2022, https://www.osce.org/odihr/elections/528006 (access: 20.10.2023).
Plaçais A., Kazakhstan Ratifies the Second Optional Protocol to the ICCPR, https://worldcoalition.org/2022/04/01/kazakhstan-ratifies-the-second-optional-protocol-to-the-iccpr (access: 15.10.2023).
President of the Republic of Kazakhstan, Message from the Head of State Kassym-Jomart Tokayev to the People of Kazakhstan, https://www.akorda.kz/ru/poslanie-glavy-gosudarstva-kasym-zhomarta-tokaeva-narodu-kazahstana-1623953 (access: 17.10.2023).
Vajda M., Novaya politicheskaya real’nost’. Kak prezidentskie reformy menyayut Kazahstan?, https://qmonitor.kz/politics/5502 (access: 6.5.2026).
Vayskopf A., Prezident Tokayev stal yedinolichnym liderom Kazakhstana, https://www.dw.com/ru/tokaev-stal-glavoj-pravjashhej-partii-i-edinolichnym-liderom-kazahstana/a-60594969 (access: 17.10.2023).
LEGAL ACTS
Konstitutsionnyy zakon Respubliki Kazakhstan ot 5 noyabrya 2022 goda № 153-VII «O Konstitutsionnom Sude Respubliki Kazakhstan», https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z2200000154 (access: 24.10.2023).
Konstitutsionnyy zakon Respubliki Kazakhstan ot 5 noyabrya 2022 goda № 154-VII ZRK «Ob Upolnomochennom po pravam cheloveka v Respublike Kazakhstan», https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z2200000156 (access: 24.10.2023).
Konstitutsionnyy zakon Respubliki Kazakhstan ot 5 noyabrya 2022 goda № 156-VII «O vnesenii izmeneniy i dopolneniy v nekotoryye konstitutsionnyye zakony Respubliki Kazakhstan po voprosam realizatsii Poslaniya Glavy gosudarstva ot 16 marta 2022 goda», https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z2200000156 (access: 24.10.2023).
Rasporyazhenie Prezidenta Respubliki Kazakhstan ot 28 marta 2022 goda № 293 «O Rabochey gruppe po vyrabotke predlozheniy o vnesenii izmeneniy i dopolneniy v Konstitutsiyu Respubliki Kazakhstan», https://www.akorda.kz/ru/o-rabochey-gruppe-po-vyrabotke-predlozheniy-o-vnesenii-izmeneniy-i-dopolneniy-v-konstituciyu-respubliki-kazahstan-2921340 (access: 17.10.2023).
Ukaz Prezidenta Respubliki Kazakhstan ot 29 marta 2022 goda № 847 «O merakh po realizatsii Poslaniya Glavy gosudarstva narodu Kazakhstana ot 16 marta 2022 goda “Novyy Kazakhstan: put’ obnovleniya i modernizatsii”», https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=39648047 (access: 18.10.2023).
Ukaz Prezidenta Respubliki Kazakhstan ot 5 maya 2022 goda № 888 «O provedenii 5 iyunya 2022 goda respublikanskogo referenduma», https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=36487793&pos=5;-108#pos=5;-108 (access: 18.10.2023).
Zakon Respubliki Kazakhstan ot 20 oktyabrya 2008 goda № 70-IV «Ob Assambleye naroda Kazakhstana» (s izmeneniyami i dopolneniyami po sostoyaniyu na 18.11.2022 g.), https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30352401&show_di=1 (access: 17.10.2023).
Zakon Respubliki Kazakhstan ot 5 iyulya 2018 goda № 178-VI «O Sovete Bezopasnosti Respubliki Kazakhstan» (s izmeneniyami ot 07.02.2022 g.), https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38039248 (access: 17.10.2023).
Zakon Respubliki Kazakhstan ot 25 maya 2020 goda № 336-VI ZRK «O vnesenii izmeneniya i dopolneniy v Zakon Respubliki Kazakhstan O politicheskikh partiyakh», https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=33966664 (access: 14.10.2023).
Zakon Respubliki Kazakhstan ot 8 iyunya 2022 goda «O vnesenii izmeneniy i dopolneniy v Konstitutsiyu Respubliki Kazakhstan» (prinyat na respublikanskom referendume 5 iyunya 2022 goda), https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z220000001K/links (access: 20.10.2023).
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2026.35.1.251-266
Data publikacji: 2026-06-24 10:10:18
Data złożenia artykułu: 2023-12-22 20:16:21
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Jerzy Szukalski
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.