Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail Symetryczność klauzul modyfikacyjnych cenę i klauzul waloryzacyjnych jako zabezpieczenie praw konsumenta
Streszczenie w języku polskim
Przedmiotem opracowania (naukowo-badawczego) jest odpowiedź na pytanie – na przykładzie klauzul modyfikacyjnych cenę i waloryzacyjnych – czy symetryczność, tj. identyczne uregulowanie określonej kwestii z punktu widzenia obu stron umowy (w tym umowy kredytu powiązanego z walutą obcą) ma wpływ na niedozwolony charakter postanowienia umownego. Jest to niezwykle istotne zagadnienie z punktu widzenia słabszej strony umowy, tj. konsumenta, w stosunku do przedsiębiorcy. O ile w znacznej części przypadków wprowadzenie do umowy symetrycznych postanowień umownych w wystarczający sposób zabezpiecza interes konsumenta, stanowiąc jedno z rozwiązań eliminujących abuzywność nienegocjowalnego postanowienia, o tyle w przypadku omawianych postanowień mogą one zostać uznane za abuzywne, nawet jeżeli zostanie spełniony wymóg symetryczności. Niezbędne jest wówczas zastosowanie innych instrumentów chroniących interes konsumenta. Nie jest wystarczające zastrzeżenie na rzecz konsumenta prawa odstąpienia od umowy (jak przyjął ustawodawca), gdyż w przypadku rynków monopolistycznych nie sposób mówić o zabezpieczeniu prawa konsumenta w tej sytuacji, podobnie jak w przypadku pewnych rodzajów umów, np. umowy kredytu. Aby chronić prawa konsumenta, oprócz prawa odstąpienia od umowy i symetryczności, w przypadku zmian ceny i kosztów powinny zostać uregulowane: częstotliwość zmian, odroczenie zmiany, maksymalny pułap zmiany. Takiej analizy dotychczas nie przeprowadzono, w tym z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
LITERATURE
Bednarek M., [in:] System Prawa Prywatnego, vol. 5: Prawo zobowiązań – część ogólna, ed. E. Łętowska, Warszawa 2012.
Gliniecki B., [in:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, ed. M. Balwicka-Szczyrba, LEX/el. 2023.
Gnela B., Umowa konsumencka w polskim prawie cywilnym i prywatnym międzynarodowym, Warszawa 2013.
Gontarski W., Parchimowicz-Gontarska I., Apelacja w sprawach kredytów w walutach obcych. Wybrane zagadnienia sporne, “Europejski Przegląd Prawa i Stosunków Międzynarodowych” 2023, no. 4. DOI: https://doi.org/10.52097/eppism.8624
Klauer I., General Clauses in European Private Law and ‘Stricter’ National Standards: The Unfair Terms Directive, “European Review of Private Law” 2000, vol. 8(1). DOI: https://doi.org/10.54648/264260
Łętowska E., Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz, Warszawa 2001.
Łętowska E., Osajda K., [in:] System Prawa Prywatnego, vol. 1: Prawo cywilne – część ogólna, ed. M. Safjan, Warszawa 2012.
Madej W., Klauzule abuzywne w polskim prawie cywilnym, “Kortowski Przegląd Prawniczy” 2017, no. 2.
Mikłaszewicz P., [in:] Kodeks cywilny. Komentarz, eds. K. Osajda, W. Borysiak, Legalis 2024.
Ohanowicz A., Zbieg norm w polskim prawie cywilnym, Warszawa 1963.
Popiołek W., [in:] Kodeks cywilny. Komentarz, vol. 1: Art. 1–44910, ed. K. Pietrzykowski, Warszawa 2020.
Radwański Z., Teoria umów, Warszawa 1977.
Skubisz-Kępka K., [in:] Kodeks cywilny. Komentarz, vol. 3: Zobowiązania. Część ogólna (art. 353–534), eds. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018.
Szanciło T., Ustalenie nieważności umowy o kredyt frankowy a niedozwolony mechanizm klauzul przeliczeniowych i ryzyko kursowe, [in:] Upadłość i restrukturyzacja kredytobiorcy lub banku przy umowach o kredyt frankowy, eds. A. Hrycaj, T. Szanciło, Warszawa 2024.
ONLINE SOURCES
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Vectra i klauzule inflacyjne – zarzuty Prezesa UOKiK, 31.1.2024, https://uokik.gov.pl/vectra-i-klauzule-inflacyjne-zarzuty-prezesa-uokik (access: 28.5.2026).
LEGAL ACTS
Act of 23 April 1964 – Civil Code (consolidated text, Journal of Laws 2025, item 1071, as amended).
Council Directive 93/13/EEC of 5 April 1993 on unfair terms in consumer contracts (OJ L 95/29, 21.4.1993).
CASE LAW
Judgment of the CJEU of 7 May 2002, C-478/99, Kingdom of Sweden, EU:C:2002:281.
Judgment of the CJEU of 1 April 2004, C-237/02, Freiburger Kommunalbauten, ECLI:EU:C:2004:209.
Judgment of the CJEU of 4 June 2009, C-243/08, Pannon GSM, ECLI:EU:C:2009:350.
Judgment of the CJEU of 26 April 2012, C-472/10, Invitel, EU:C:2012:242.
Judgment of the CJEU of 14 March 2013, C-415/11, Aziz, EU:C:2013:164.
Judgment of the CJEU of 21 March 2013, C-92/11, RWE Vertrieb, ECLI:EU:C:2013:180.
Judgment of the CJEU of 16 January 2014, C-226/12, Constructora Principado, EU:C:2014:10.
Judgment of the CJEU of 30 April 2014, C-26/13, Kásler and Káslerné Rábai, EU:C:2014:282.
Judgment of the CJEU of 21 January 2015, joined cases C-482/13, C-485/13 and C-487/13, Unicaja Banco SA, ECLI:EU:C:2015:21.
Judgment of the CJEU of 26 February 2015, C-143/13, Matei, EU:C:2015:127.
Judgment of the CJEU of 26 November 2015, C-326/14, A1 Telekom Austria AG, ECLI:EU:C:2015:782.
Judgment of the CJEU of 9 July 2015, C-348/14, Bucura, EU:C:2015:447.
Judgment of the CJEU of 26 January 2017, C-421/14, Banco Primus, EU:C:2017:60.
Judgment of the CJEU of 20 September 2017, C-186/16, Andriciuc and others, ECLI:EU:C:2017:703.
Judgment of the CJEU of 20 September 2018, C-51/17, OTP Bank and OTP Faktoring, EU:C:2018:750.
Judgment of the CJEU of 3 March 2020, C-125/18, Bankia SA, ECLI:EU:C:2020:128.
Judgment of the CJEU of 10 June 2021, joined cases C-776/19 to C-782/19, BNP Paribas Personal Finance SA, Procureur de la République, ECLI:EU:C:2021:470.
Judgment of the CJEU of 16 March 2023, C-6/22, M.B. and others, ECLI:EU:C:2023:216.
Judgment of the Court of Appeal in Warsaw of 21 November 2012, VI ACa 824/12, Legalis.
Judgment of the Court of Appeal in Warsaw of 26 March 2014, VI ACa 1086/13, Legalis.
Judgment of the Court of Competition and Consumer Protection of 27 November 2017, XVII AmC 1541/15, LEX no. 2421075.
Judgment of the Supreme Court of 8 June 2004, I CK 635/03, Legalis.
Judgment of the Supreme Court of 23 March 2005, I CK 586/04, OSNC 2006, no. 3, item 51
Judgment of the Supreme Court of 14 June 2005, II CK 692/04, Legalis.
Judgment of the Supreme Court of 25 May 2007, I CSK 484/06, OSNC-ZD 2008, no. B, item 34.
Judgment of the Supreme Court of 14 January 2010, IV CSK 432/09, OSP 2011, no. 3, item 30.
Judgment of the Supreme Court of 20 January 2011, I CSK 218/10, MoP 2011, no. 18, item 99.
Judgment of the Supreme Court of 25 May 2011, II CSK 528/10, Legalis.
Judgment of the Supreme Court of 2 April 2015, I CSK 257/14, Legalis.
Judgment of the Supreme Court of 7 November 2019, IV CSK 13/19, Legalis.
Judgment of the Supreme Court of 13 May 2022, II CSKP 464/22, “Monitor Prawa Bankowego” 2023, no. 2.
Order of the CJEU of 16 November 2010, C-76/10, Pohotovosť, ECLI:EU:C:2010:685.
Resolution of the Supreme Court of 13 January 2011, III CZP 119/10, OSNC 2011, no. 9, item 95.
Resolution of the panel of seven judges of the Supreme Court of 20 June 2018, III CZP 29/17, OSNC 2019, no. 1, item 2.
Resolution of the Supreme Court of 15 September 2020, III CZP 87/19, OSNC 2021, no. 2, item 11.
Resolution of the Supreme Court of 28 April 2022, III CZP 40/22, OSNC 2022, no. 11, item 109.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2026.35.1.233-250
Data publikacji: 2026-06-24 10:10:15
Data złożenia artykułu: 2024-04-27 22:29:51
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Tomasz Szanciło
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.