Dobre organizacje i dobre rządzenie. Krytyczne i doktrynalne wprowadzenie do pierwszej części „Mowy o Konstytucji Rządu 3 maja 1791 roku” Stroynowskiego

Streszczenie w języku polskim

Pytanie o to, jak tworzyć dobre organizacje i dobre rządy, jest jednym z odwiecznych zagadnień. Autorzy twierdzą, że odpowiedzi na oba pytania znajdują się w pierwszej części Mowy o Konstytucji rządu ustanowionej dnia 3 i 5 maja r. 1791, wygłoszonej 1 lipca 1791 r. przez Hieronima Stroynowskiego. Konstytucja 3 maja była próbą zarówno unowocześnienia dawnych wyobrażeń o naturze ludzkiej i ludzkiej wolności, jak i ustanowienia nowych instytucji politycznych, a mianowicie monarchii konstytucyjnej z wyjątkową interpretacją trójpodziału władzy. Jednak podobnie jak jej amerykańska i francuska kuzynka, Konstytucja 3 maja nie została od razu i powszechnie zaakceptowana przez społeczeństwo. Jej zwolennicy czynili wiele, aby energicznie jej bronić i ją propagować, nie tylko wśród elit politycznych, lecz także w całym kraju. Celem artykułu jest krytyczne wprowadzenie do mowy Stroynowskiego. Opracowanie stanowi pierwszy tekst z serii. Zawiera pełny przekład pierwszej części wystąpienia Stroynowskiego, skupiającej się na zagadnieniach natury ludzkiej, wolności, społeczeństwa i rządu. O ile wiadomo autorom, jest to pierwszy pełny przekład na język angielski pierwszej części Mowy, co nadaje mu wartość historyczną dla badaczy zarówno Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jak i osiemnastowiecznej myśli politycznej. Autorzy są jednak zdania, że znaczenie przywrócenia i przedstawienia dzieła Stroynowskiego współczesnym odbiorcom nie ogranicza się jedynie do historyków, lecz niesie za sobą wiele istotnych i ponadczasowych lekcji dotyczących pytań o ludzkie doświadczenie, które pozostają aktualne także dziś.