Dlaczego zły człowiek przestrzega prawa. Ekonomiczna teoria kary Richarda A. Posnera

Streszczenie w języku polskim

W artykule analizowany jest problem uzasadnienia kary za zabójstwo. Wprowadzono nową perspektywę, która łączy antropologiczną analizę ekonomiczną z tradycyjnym dyskursem prawnym. Przedmiotem badań była teoria kary Richarda A. Posnera. Według głównej tezy pracy koncepcja Posnera, analizowana z perspektywy antropologii prawa, ujawnia braki w teorii kary z punktu widzenia teoretyczno-prawnego. Przykładem są wcześniejsze badania, które kwestionują ekonomiczne uzasadnienia obrony koniecznej oraz wskazują na niewspółmierność wartości w wyrokach za morderstwo. Normy prawne powinny koncentrować się na konsekwencjach ekonomicznych, a nie moralnych. Analiza koncepcji Posnera wskazuje na nowy kierunek badań nad karą, który odsłania istotę pragmatycznego podejścia prawa amerykańskiego. Jak trafnie podkreśla Posner, prawo to powstało po to, by powstrzymać „złego człowieka” przed jego łamaniem. Z analizy sprawy Dudleya wynika, że kara w przypadku zabicia człowieka nigdy nie będzie współmierna z punktu widzenia prawa w sensie moralnym. Jeśli człowiek jest „zły”, może powstrzymać się od popełnienia przestępstwa, jeśli go na to nie stać. Metodologia badawcza opiera się na analizie literatury i studium przypadku. Oryginalność wyników badań polega na zaproponowaniu alternatywnego spojrzenia na problem kary, które może posłużyć jako podstawa do dalszych dyskusji interdyscyplinarnych, nadając tym samym artykułowi zasięg międzynarodowy.