Zarządzanie kryzysowe w obliczu klęsk żywiołowych

Krzysztof Kaczmarek, Paul McNamara, Michał Polak

Streszczenie w języku polskim


W artykule analizie poddano stopień przygotowania społeczeństw, państw i służb ratowniczych na dynamicznie rosnącą liczbę i intensywność katastrof naturalnych występujących w regionach o zróżnicowanym poziomie rozwoju technologicznego. Aktualność problemu wynika z nasilających się skutków zmian klimatycznych, globalnego wzrostu demograficznego oraz szybkiej ekspansji infrastruktury, co prowadzi do zwiększenia częstotliwości i różnorodności zjawisk ekstremalnych. Celem badania była identyfikacja głównych czynników kształtujących ryzyko katastrof, ocena zdolności państw i struktur międzynarodowych do reagowania na nowe zagrożenia oraz analiza możliwości ograniczania społecznych i ekonomicznych konsekwencji tych zjawisk. W artykule zastosowano porównawczą metodę systemową, analizę literatury oraz studia przypadków, co umożliwiło ocenę odporności instytucjonalnej w układzie międzyregionalnym. Wyniki analiz pozwoliły sformułować tezę, że globalna liczba katastrof będzie nadal rosła, a państwa i struktury międzynarodowe muszą systematycznie dostosowywać swoje systemy zarządzania kryzysowego do nowych typów i skali zagrożeń, uwzględniając również zdarzenia o bardzo niskim prawdopodobieństwie, lecz o wysokim potencjale destrukcji. Artykuł stanowi oryginalny wkład w dyskusję nad wyzwaniami zarządzania kryzysowego w warunkach strukturalnych zmian globalnych. Autorzy podkreślają poznawczą i praktyczną wartość wzmacniania świadomości społecznej, udoskonalania procesów planistycznych i zwiększania koordynacji pomiędzy podmiotami krajowymi i międzynarodowymi.


Słowa kluczowe


katastrofy naturalne; zarządzanie kryzysowe; infrastruktura krytyczna; Irlandia; Ameryka Południowa; odporność

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


LITERATURE

Agostinis G., Nolte D., Resilience to Crisis and Resistance to Change: A Comparative Analysis of the Determinants of Crisis Outcomes in Latin American Regional Organisations, “International Relations” 2021, vol. 37(1). DOI: https://doi.org/10.1177/00471178211067366

Al Kurdi O.F., A Critical Comparative Review of Emergency and Disaster Management in the Arab World, “Journal of Business and Socio-economic Development” 2021, vol. 1(1). DOI: https://doi.org/10.1108/JBSED-02-2021-0021

Bloch F., Union Civil Protection Knowledge Network, Presentation for Major Emergency Management Webinar, European Union, October 2021.

Chaudhary M.T., Piracha A., Natural Disasters – Origins, Impacts, Management, “Encyclopedia” 2021, vol. 1(4). DOI: https://doi.org/10.3390/encyclopedia1040084

Creighton R. (ed.), Landslides in Ireland: A Report of the Irish Landslides Working Group, Dublin 2006.

Czuryk M., Activities of the Local Government During a State of Natural Disaster, “Studia Iuridica Lublinensia” 2021, vol. 30(4). DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2021.30.4.111-124

Czuryk M., Cybersecurity and Protection of Critical Infrastructure, “Studia Iuridica Lublinensia” 2023, vol. 32(5). DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2023.32.5.43-52

Czuryk M., Jurisdiction of the Voivode in the Field of Crisis Management, “Studia Iuridica Lublinensia” 2025, vol. 34(2). DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2025.34.2.87-98

Czuryk M., Dunaj K., Karpiuk M., Prokop K., Prawo zarządzania kryzysowego. Zarys systemu, Olsztyn 2016.

Flaherty E., Assessing the Distribution of Social-Ecological Resilience and Risk: Ireland as a Case Study of the Uneven Impact of Famine, “Ecological Complexity” 2014, vol. 19. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecocom.2014.04.002

Government of Ireland, A Framework for Major Emergency Management, 2006.

Government of Ireland, Protocol 10: Multi-Agency Response to Flood Emergencies, 2024.

Government of Ireland, Review Report on Severe Weather Events 2017–2018, 2019.

Hajder M., Nycz M., Jasiura L., Katastrofy naturalne i technologiczne, Rzeszów 2014.

Igualt F., Breuer W.A., Winckler P., Contreras-López M., Comprendiendo los factores que incrementan la vulnerabilidad ante inundaciones en asentamientos costeros irregulares en Chile: El caso de Laguna Verde, “Revista de Estudios Latinoamericanos sobre Reducción del Riesgo de Desastres” 2025, vol. 9(1). DOI: https://doi.org/10.55467/reder.v9i1.176

Joyce F., McCaffrey J., Cross-Border Emergency Management Group, Presentation to Annual MEM Conference, October 2021.

Joyce F., McCaffrey J., Emergency Management on the Island of Ireland – Recent Cross-Border Developments, “Administration” 2015, vol. 63(3). DOI: https://dx.doi.org/10.1515/admin-2015-0020

Kaczmarek K., Bezpieczeństwo państwa wobec współczesnych zagrożeń, “Prawo i Więź” 2025, vol. 58(5). DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI58.1382

Kaczmarek K., Karpiuk M., Współpraca polsko-niemiecka w obszarze zarządzania kryzysowego na przykładzie województwa zachodniopomorskiego oraz Meklemburgii-Pomorze Przednie i Brandenburgii, “Przegląd Zachodniopomorski” 2025, vol. 40. DOI: https://doi.org/10.18276/pz.2025.40-12

Kaczmarek K., Karpiuk M., Kostrubiec J., Security of the Eastern Border of the European Union: The Politico-Legal Aspects, “Revista Jurídica Portucalense” 2025, vol. 38(1). DOI: https://doi.org/10.34625/issn.2183-2705(38)2025.ic-10

Kaczmarek K., Karpiuk M., Melchior C., A Holistic Approach to Cybersecurity and Data Protection in the Age of Artificial Intelligence and Big Data, “Prawo i Więź” 2024, vol. 50(3). DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI50.907

Kaczmarek K., Karpiuk M., Spaziani A., Use of Artificial Intelligence in Public Sector: Threats and Prospects, “Studia Iuridica Toruniensia” 2025, vol. 36. DOI: https://dx.doi.org/10.12775/SIT.2025.002

Kaczmarek K., Włodyka E.M., Czuryk M., The Status of Government Administration in the Sphere of Crisis Management, “Prawo i Więź” 2025, vol. 59(6). DOI: https://doi.org/10.36128/48wmzt46

Karpiuk M., Crisis Management vs. Cyber Threats, “Sicurezza, Terrorismo e Societa” 2022, vol. 16(2).

Karpiuk M., Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2018 r. (II OSK 2524/17), “Studia Iuridica Lublinensia” 2019, vol. 28(1). DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2019.28.1.185-194

Karpiuk M., The Provision of Safety in Water Areas: Legal Issues, “Studia Iuridica Lublinensia” 2022, vol. 31(1). DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2022.31.1.79-92

Karpiuk M., Kostrubiec J., Provincial Governor as a Body Responsible for Combating State Security Threats, “Studia Iuridica Lublinensia” 2024, vol. 33(1). DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2024.33.1.107-122

Knopek J., Włodyka E.M., Obraz partycypacji organizacji pozarządowych w tworzeniu polityk publicznych w województwie zachodniopomorskim, “Przegląd Zachodniopomorski” 2020, vol. 35(1). DOI: https://doi.org/10.18276/pz.2020.1-06

Kostrubiec J, Karpiuk M., Tyrawa D., The Status of Municipal Government in the Sphere of Ecological Security, “Hungarian Journal of Legal Studies” 2024, vol. 65(2). DOI: https://doi.org/10.1556/2052.2024.00510

Kundzewicz Z.W., Matczak P., Zagrożenia naturalnymi zdarzeniami ekstremalnymi, “Nauka” 2010, no. 4.

Lawlor R., Met Éireann’s Flood Forecasting Centre: Progress on Establishing the Flood Forecast Centre and How We Worked during Storm Ellen, Met Éireann 2020.

Mac Conamhna O.A.P., A Seismic Tsunami in the Irish Annals, Recorded at Iona in October 720, “Marine Geology” 2023, vol. 456. DOI: https://doi.org/10.1016/j.margeo.2022.106973

McCormack T., Naughton O., Bradford R., Campanyà J., Morrissey P., Gill L., Lee M., GWFlood Project: Monitoring, Modelling and Mapping Karst Groundwater Flooding in Ireland, Geological Survey Ireland Report, 2020.

McMullan C., Tully E., Stanley M., National Risk Assessment, Government of Ireland, 2021.

Morrissey P.J., Nolan P., McCormack T., Johnston P., Naughton O., Bhatnagar S., Gill L.W., Impacts of Climate Change on Groundwater Flooding and Ecohydrology in Lowland Karst, “Hydrology and Earth System Sciences” 2021, vol. 25(4). DOI: https://doi.org/10.5194/hess-25-1923-2021

Shields L., Fitzgerald D., The ‘Night of the Big Wind’ in Ireland, 6–7 January 1839, “Irish Geography” 1989, vol. 22(1). DOI: https://doi.org/10.1080/00750778909478784

Sobik B., Analiza przyczyn wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w sierpniu 2015 roku w Polsce oraz sposoby zapobiegania takim zdarzeniom, “Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk” 2018, no. 103. DOI: https://doi.org/10.24425/123715

Sweeney J., A Three-Century Storm Climatology for Dublin 1715–2000, “Irish Geography” 2000, vol. 33(1). DOI: https://doi.org/10.1080/00750770009478595

Włodyka E.M., Functioning of Local Government Units in the Light of the Law of 5 December 2024 on Civil Protection and Civil Defence, “Ius et Securitas” 2024, vol. 2(2).

Włodyka E.M., Implementation of e-Government and Artificial Intelligence in Polish Public Administration, “TalTech Journal of European Studies” 2024, vol. 14(2). DOI: https://doi.org/10.2478/bjes-2024-0019

Wrochna P., Ryzyko ekologiczne jako ryzyko społeczne. Na ile „rzeczywista” jest katastrofa klimatyczna?, “Annales UMCS sectio I (Philosophia–Sociologia)” 2018, vol. 43(1). DOI: https://dx.doi.org/10.17951/i.2018.43.1.193-213

ONLINE SOURCES

Agouborde M.V., Marejadas en verano: el cambio climático y la excesiva urbanización amenazan las playas de Chile, 23.1.2025, https://elpais.com/chile/2025-01-23/marejadas-en-verano-el-cambio-climatico-y-la-excesiva-urbanizacion-amenazan-las-playas-de-chile.html (access: 29.1.2025).

Association of British Insurers, Weather Damage Insurance Claims Worst on Record, 15.4.2024, https://www.abi.org.uk/news/news-articles/2024/4/weather-damage-insurance-claims-worst-on-record (access: 31.1.2025).

CE Interim, Największe błędy w zarządzaniu kryzysowym. Najczęstsze błędy i jak ich unikać, https://ceinterim.com/pl/najwazniejsze-bledy-w-zarzadzaniu-kryzysowym (access: 11.12.2024).

Gortázar N.G., Los incendios se disparan en Brasil y en 2024 quemaron una superficie equivalente a Italia, 22.1.2025, https://elpais.com/america/2025-01-22/los-incendios-se-disparan-en-brasil-y-en-2024-quemaron-una-superficie-equivalente-a-italia.html (access: 29.1.2025).

Jenkin M., Does Your Insurance Cover Damage Caused by Bad Weather?, 8.12.2025, https://www.which.co.uk/news/article/does-your-insurance-cover-damage-caused-by-bad-weather-aTYfU6C0gaFr (access: 31.1.2026).

McClean D., World Disasters Report 2010: Focus on Urban Risk, 2010, https://www.ifrc.org/document/world-disasters-report-2010-focus-urban-risk (access: 28.1.2025).

Naughton O., McCormack T., Bradford R., McAteer J., Groundwater Flooding in Ireland Using Sentinel-1 SAR, [in:] The Ever Growing Use of Copernicus Across Europe’s Regions: A Selection of 99 User Stories by Local and Regional Authorities, 2018, https://www.copernicus.eu/sites/default/files/2018-10/copernicus4regions.pdf (access: 28.1.2025).

NFORM, Index for Risk Management for Latin America and the Caribbean Lac-Inform 2020 Update, https://drmkc.jrc.ec.europa.eu/inform-index/Portals/0/InfoRM/2020/Subnational/LAC/LAC_INFORM_2020_v007_MainResults_Eng.pdf (access: 29.1.2025).

O’Connor W., Wrona A., Riegel R., Schools with Power Can Reopen Tomorrow If ‘Safe To Do So’ as 278,000 Customers Still Without Electricity, 26.1.2025, https://m.independent.ie/irish-news/schools-with-power-can-reopen-tomorrow-if-safe-to-do-so-as-278000-customers-still-without-electricity/a1205920424.html (access: 28.1.2025).

O’Driscoll J., Crowley F., Doran J., O’Shaughnessy M., Meredith D., Zimmermann Z., Is Rural Ireland Really Dying? What the Facts and Figures Tell Us, 4.11.2024, https://www.rte.ie/brainstorm/2022/0720/1311198-rural-ireland-population-cso-census-2022 (access: 28.1.2025).

Ritchie H., Rosado P., Roser M., Natural Disasters: How Many People Die from Disasters, and How Are These Impacts Changing Over Time?, 2022, https://ourworldindata.org/natural-disasters#introduction (access:15.10.2025).

LEGAL ACTS

Act of 18 April 2002 on declaring a state of natural disaster (consolidated text, Journal of Laws 2025, item 112, as amended).

Act of 26 April 2007 on crisis management (consolidated text, Journal of Laws 2023, item 122, as amended).

Act of 5 December 2024 on the protection of the population and civil defence (consolidated text, Journal of Laws 2024, item 1907, as amended).




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2026.35.1.137-153
Data publikacji: 2026-06-24 10:10:00
Data złożenia artykułu: 2025-12-23 21:39:27


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Krzysztof Kaczmarek, Paul McNamara, Michał Polak

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.