Aksjologiczne podstawy administracji publicznej w świecie cyfrowym

Dawid Kostecki

Streszczenie w języku polskim


Mimo że problemy administracji publicznej mają charakter uniwersalny, to jednak na skutek zmieniających się okoliczności należy wskazać nowe wyzwania i zagrożenia. Zjawiska współczesnego świata, takie jak globalizacja, sztuczna inteligencja oraz rozwój usług cyfrowych, wpływają na sposób funkcjonowania administracji publicznej. W pewnym zakresie zachwiały nawet jej rudymentami. Administracja publiczna staje się zdepersonalizowana. Już nie tyle ma służyć człowiekowi, co przede wszystkim zaspokajać jego potrzeby. Transformacja administracji publicznej powinna iść w parze z pogłębionym dyskursem aksjologicznym. Redukcjonistyczna perspektywa, w której relacja obywatel–administracja ma charakter wyłącznie jednostronny, w dobie tryumfu usług cyfrowych może prowadzić do zaniku świadomości misji administracji publicznej. Dotychczas wiele miejsca w literaturze poświęcano aksjologii prawa administracyjnego, a tematyka wartości samej administracji publicznej – w wymiarze instytucjonalnym – nie była eksplorowana. Istnieje swoisty dysonans poznawczy oraz potencjalny konflikt wartości między oczekiwaniami formułowanymi przez obywateli wobec administracji publicznej a uwarunkowaniami systemu, w którym działają urzędnicy. Celem artykułu było zarysowanie wpływu świata cyfrowego na ,,przeorientowanie” aksjologiczne administracji publicznej. Wykorzystanie metody deskryptywnej i formalno-dogmatycznej pozwoliło na osadzenie problematyki w skonkretyzowanych ramach prawnych, a metoda aksjologiczna – zastosowana na przykładzie rozwiązywania konfliktów wartości – wskazała jeden z możliwych kierunków wyjścia z impasu dysfunkcjonalności administracji publicznej.


Słowa kluczowe


administracja publiczna; aksjologia prawa; wartości; filozofia prawa; sztuczna inteligencja

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


LITERATURE

Blicharz R., Ważenie wartości w publicznym prawie gospodarczym, [in:] Aksjologia publicznego prawa gospodarczego, ed. A. Powałowski, Warszawa 2022.

Blikhar M., Dufeniuk O., Blikhar V., The Philosophy of the European Court of Human Rights: Axiological Paradigm, “Beytulhikme: An International Journal of Philosophy” 2020, vol. 10(2). DOI: https://doi.org/10.18491/beytulhikme.1559

Bocheński J., Sto zabobonów, Kraków 1992.

Boć J., Prawo administracyjne normujące sytuacje prawne obywatela, [in:] Prawo administracyjne. Funkcjonowanie układów podstawowych, ed. T. Kuta, Warszawa 1985.

Czech B. (ed.), Filozofia prawa a tworzenie i stosowanie prawa. Materiały Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej zorganizowanej w dniach 11 i 12 czerwca 1991 r. w Katowicach, Katowice 1992.

Duniewska Z., W kwestii roli i celów materialnego prawa administracyjnego, [in:] Studia z prawa administracyjnego i nauki administracji. Księga jubileuszowa dedykowana Prof. zw. dr. hab. Janowi Szreniawskiemu, eds. Z. Czarnik, Z. Niewiadomski, J. Posłuszny, J. Stelmasiak, Przemyśl–Rzeszów 2011.

Elzenberg H., Kłopot z istnieniem. Aforyzmy w porządku czasu, Kraków 1963.

Est R. van, Royakkers L., Robotisation as Rationalisation in Search for a Human Robot Future, [in:] The Art of Ethics in the Information Society, ed. L. Janssens, Amsterdam 2016.

Fundowicz S., Człowiek i administracja publiczna, [in:] Prawość i godność. Księga pamiątkowa w 70. rocznicę urodzin Profesora Wojciecha Łączkowskiego, eds. S. Fundowicz, F. Rymarz, A. Gomułowicz, Lublin 2003.

Fundowicz S., Służba publiczna w świetle personalistycznej koncepcji administracji publicznej, “Annales UMCS sectio G (Ius)” 2017, vol. 64(2). DOI: https://dx.doi.org/10.17951/g.2017.64.2.29

Grześkowiak A., Zwoliński I. (eds.), Aksjologiczne podstawy polskiego prawa karnego w perspektywie jego ewolucji, Bydgoszcz 2017.

Ingarden R., Przeżycie, dzieło, wartość, Kraków 1996.

Knosala E., Zarys teorii decyzji w nauce administracji, Warszawa 2011.

Kordela M., Hierarchisation of Values in Acts of Law Application, “Studia Iuridica Lublinensia” 2023, vol. 32(4). DOI: https://dx.doi.org/10.17951/sil.2023.32.4.71-79

Kordela M., Inter- and Extra-Legal Axiology, “Studia Iuridica Lublinensia” 2020, vol. 29(3). DOI: https://dx.doi.org/10.17951/sil.2020.29.3.29-38

Kość A., Podstawy filozofii prawa, Lublin 2005.

Kotarbiński T., Medytacje o życiu godziwym, Warszawa 1985.

Kotowski A., Axiological Problems of Statutory Interpretation, “Legal Culture” 2019, vol. 2(1). DOI: https://doi.org/10.37873/legal.2019.2.1.56

Krąpiec M.A., By ocalić suwerenność, Toruń 1997.

Lipowicz I., Perspektywa renesansu prawa administracyjnego w nowych warunkach technologicznych i społecznych w przyszłości, [in:] Kryzys, stagnacja, renesans? Prawo administracyjne przyszłości. Księga jubileuszowa Profesora Jacka Jagielskiego, eds. M. Wierzbowski, J. Piecha, P. Gołaszewski, M. Cherka, Warszawa 2021.

Liżewski B., Axiology of Law and Human Rights: A Few Theoretical Remarks in the Perspective of Internal Integration of Legal Sciences, “Studia Iuridica Lublinensia” 2023, vol. 32(5). DOI: https://dx.doi.org/10.17951/sil.2023.32.5.287-304

Longchamps F., Z problemów poznania prawa, Wrocław 1968.

Łętowski J., Administracja, prawo, orzecznictwo sądowe, Wrocław 1985.

Majchrzak B., The Axiology of Administrative Law: Fundamental Issues, “Zeszyty Prawnicze” 2018, vol. 18(3). DOI: https://doi.org/10.21697/zp.2018.18.3.07

Pałecki K., Prawoznawstwo. Zarys wykładu. Prawo w porządku społecznym, Warszawa 2003.

Pisuliński J., Zawadzka J. (eds.), Aksjologia prawa cywilnego i cywilnoprawna ochrona dóbr, Warszawa 2020.

Potrzeszcz J., Bezpieczeństwo prawne a pewność prawa – perspektywa filozoficznoprawna, [in:] Bezpieczeństwo prawne państw demokratycznych, eds. J. Krukowski, J. Potrzeszcz, M. Sitarz, Lublin 2016.

Powałowski A., Wartości związane z prawem działalności gospodarczej, [in:] Aksjologia publicznego prawa gospodarczego, ed. A. Powałowski, Warszawa 2022.

Radbruch G., Rechtsphilosophie, Stuttgart 1973.

Romaniuk P., Wybrane założenia zarządzania publicznego w konstrukcji i funkcjonowaniu administracji publicznej, “Krytyka Prawa. Niezależne Studia nad Prawem” 2024, vol. 16(2). DOI: https://doi.org/10.7206/kp.2080-1084.682

Sourdin T., Judge v Robot: Artificial Intelligence and Judicial Decision-Making, “University of New South Wales Law Journal” 2018, vol. 41(4). DOI: https://doi.org/10.53637/ZGUX2213

Szyszka G., Śliwczyński B., Elektroniczna gospodarka w Polsce. Raport 2003, Poznań 2004.

Wrzosek S., Nauka administracji jako subdyscyplina łącząca nauki prawne i nauki o zarządzaniu, “Studia Prawnicze KUL” 2021, vol. 87(3). DOI: https://doi.org/10.31743/sp.12354

Zajadło J., Aksjologia prawa – od ogólnej filozofii do konkretnej filozofii prawa, [in:] Aksjologia publicznego prawa gospodarczego, ed. A. Powałowski, Warszawa 2022.

Zajadło J., Formuła Radbrucha. Filozofia prawa na granicy pozytywizmu prawnego i prawa natury, Gdańsk 2001.

Zdyb M., Dysfunkcjonalność prawa gospodarczego w kontekście kształtowania ładu publicznego w Polsce, [in:] Dysfunkcje publicznego prawa gospodarczego, eds. M. Zdyb, E. Kruk, G. Lubeńczuk, Warszawa 2018.

Zdyb M., Kryzys gospodarczy czy kryzys zaufania do państwa i prawa, [in:] Między tradycją a przyszłością w nauce prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Janowi Bociowi, ed. J. Supernat, Wrocław 2009.

Ziembiński Z., Wartości konstytucyjne, Warszawa 1993.

Ziembiński Z., Wstęp do aksjologii dla prawników, Warszawa 1990.

Zimmermann J., Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013.

Zimmermann J., Wartości w prawie administracyjnym, Warszawa 2015.

Zimmermann J. (ed.), Aksjologia prawa administracyjnego, vol. 1–2, Warszawa 2017.

LEGAL ACTS

Act of 14 June 1960 – Administrative Procedure Code (consolidated text, Journal of Laws 2024, item 572, as amended).

Act of 30 April 2010 on the Polish Academy of Sciences (consolidated text, Journal of Laws 2020, item 1796, as amended).

Act of 7 July 2017 on the Polish National Agency for Academic Exchange (consolidated text, Journal of Laws 2023, item 843, as amended).

Constitution of the Republic of Poland of 2 April 1997 (Journal of Laws 1997, no. 78, item 483, as amended).

Regulation of the Prime Minister of 14 October 2022 on the detailed scope of activities of the Minister for European Union Affairs (Journal of Laws 2022, item 2120).

CASE LAW

Judgment of the Constitutional Tribunal of 20 March 2006, K 17/05, OTK-A 2006, item 59.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2026.35.1.155-168
Data publikacji: 2026-06-24 10:10:02
Data złożenia artykułu: 2024-07-17 18:14:26


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Dawid Kostecki

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.