Hide
Show all
Wpływ podłoża skalnego na hydrochemiczne zróżnicowanie wód podziemnych w rejonie torfowiska węglanowego (Bagno Staw i Bagno Bubnów - Poleski Park Narodowy)
Abstract
Torfowiska alkaliczne należą do rzadkich i wrażliwych ekosystemów hydrogenicznych, których funkcjonowanie zależy od dopływu wód podziemnych bogatych w jony wapniowe i wodorowęglanowe. Celem pracy była ocena wpływu podłoża skalnego na zróżnicowanie hydrochemiczne wód podziemnych w rejonie Bagna Staw i Bagna Bubnów (Poleski Park Narodowy). Badania przeprowadzono latem 2024 r. w dziewięciu piezometrach ujmujących wody z torfów, utworów węglanowych oraz piasków. Analizy obejmowały pomiary terenowe podstawowych parametrów fizykochemicznych oraz oznaczenia składu jonowego, materii organicznej i wybranych pierwiastków w laboratorium. Wody charakteryzowały się zróżnicowanym stopniem mineralizacji oraz warunkami redoks, wyraźnie zależnymi od typu warstwy wodonośnej. Dominującym typem chemicznym były wody Ca–HCO₃, typowe dla torfowisk alkalicznych. Wody torfowe cechowały się podwyższoną zawartością materii organicznej, żelaza i manganu oraz warunkami redukcyjnymi, natomiast wody z utworów mineralnych wykazywały niższe stężenia tych wskaźników. Analizy korelacji oraz metody wielowymiarowe (CA, PCA) wykazały istnienie trzech zasadniczych typów wód w badanym rejonie, odpowiadających torfom, utworom węglanowym i piaskom. Wyniki podkreślają kluczową rolę podłoża geologicznego i procesów redoks w kształtowaniu hydrochemii torfowisk alkalicznych oraz znaczenie monitoringu chemicznego dla ich ochrony.
Keywords
References
Chmielewski T.J., Szymański J., Weigle A. (red.) 2020. Poleski Park Narodowy. Dziedzictwo i przyszłość. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, 764 s. ISBN 978-83-227-9323-7.
Dobrowolski, R., Bałaga, K., Buczek, A., Alexandrowicz, W. P., Mazurek, M., Hałas, S., Piotrowska, N. (2016). Multi-proxy evidence of Holocene climate variability in Volhynia Upland (SE Poland) recorded in spring-fed fen deposits from the Komarów site. The Holocene, 26(9), 1406-1425. https://doi.org/10.1177/0959683616640038.
European Environment Agency. (2018). EUNIS habitat factsheet: Alkaline fens (7230).
Harasimiuk M., Michalczyk Z., Turczyński M., 1998 (red.): Jeziora łęczyńsko-włodawskie. Monografia przyrodnicza. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Wyd. UMCS Lublin.
Herbichowa M., Wołejko L. (2004). Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk. In: Herbich J. (Ed.). Wody słodkie i torfowiska. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000. Ministerstwo Środowiska, Warszawa: 178-195.
Jóźwiak K., Solovey T., Filar S., Węglarz D., Mordzonek G., Przytuła E., Brodecki A. (2024). Zmienność parametrów fizykochemicznych wód torfowisk alkalicznych typu 7230.
Przegląd Geologiczny 72(2): 63–71. doi:10.7306/2024.42.
Kaszewski B.M, 2008: Wody. [W:] Środowisko Przyrodnicze Lubelszczyzny. Wyd, LTN Lublin, 79-110.
Mazhaisky, Y., Rokochynskiy, A., Volchek, A., Meshyk, O., Jeznach, J., Urban, D., Dobrowolski, R., (eds.) 2024. Environmental Engineering in Polesye. Book 3. Polish Polesye. Warsaw University of Life Sciences Press (Wydawnictwo SGGW), Warsaw, 816 pp. SBN 978-83-8237-226-7 (print), ISBN 978-83-8237-227-4 (e-book).
Michalczyk i in. (2020). W. red., Chmielewski i in., Poleski Park Narodowy. Dziedzictwo i przyszłość. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
Michalczyk, Z., et al. (2024). Water characteristic. In Y. Mazhaisky et al. (Eds.), Environmental Engineering in Polesye. Book 3. Polish Polesye (pp. 141–190). Warsaw University of Life Sciences Press.
Pawlaczyk, P., i in.. (2018). Podręcznik dobrych praktyk w ochronie torfowisk alkalicznych. Klub Przyrodników / LIFE.
Pawlikowski P., Kozub Ł. (2019). Czynniki chemiczno-fizyczne decydujące o zróżnicowaniu roślinności torfowisk alkalicznych. W: Wołejko L., Pawlaczyk P., Stańko R. (red.), Torfowiska alkaliczne w Polsce – zróżnicowanie, zasoby, ochrona. Wyd. Klubu Przyrodników, Świebodzin, 41–48.
Pietruczuk J. (2020). Zapis późnoglacjalnych i holoceńskich zmian środowiskowych w osadach torfowisk alkalicznych Bagno Bubnów i Bagno Staw (Poleski Park Narodowy). Wydawnictwo UMCS.
Šefferová-Stanová V., Šeffer J., Janák M. 2008. Management of Natura 2000 habitats. 7230 Alkaline fens. European Commision: 1–20.
Solovey T., Wojewódka-Przybył M., Janica R. (2021). Hydrochemical indicators of water source and contamination in fen peatlands of varying hydrogeomorphic settings in northern and central Poland. Ecological Indicators 129: 107944. oi:10.1016/j.ecolind.2021.107944.
Stańko, R., Wołejko L., Pawlaczyk, P. (2018). Podręcznik dobrych praktyk w ochronie torfowisk alkalicznych. Wydawnictwo Klubu Przyrodników. Dostęp 1.06.2025: alkfens.kp.org.pl/wp-content/uploads/2018/09/PODRECZNIK_PL_FINAL.pdf
Turczyński, M., Michalczyk, Z., Chmiel, S., Mięsiak-Wójcik, K., Głowacki, S. (2009). Evaluation of the hydrological role of wetlands in the Włodawka River catchment (Polesie Lubelskie). Journal of Water and Land Development, (13B), 109–123. https://doi.org/10.2478/v10025-010-0008-7
Wołejko L., Pawlaczyk P., Stańko R., red. (2019). Torfowiska alkaliczne w Polsce – zróżnicowanie, zasoby, ochrona. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, Świebodzin, 315 s. (ISBN 978-83-63426-29-3).
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/b.2026.81.0.%25p
Date of publication: 2026-05-12 13:29:39
Date of submission: 2025-12-12 12:29:43
Statistics
Indicators
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2026 Stanisław Chmiel
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.